Aynı sözcük farklı ekiplerde başka bir işi anlatabilir. “İçerik hakkı var” denmesi; mecrayı, süreyi, bölgeyi, reklam kullanımını veya düzenleme iznini tek başına açıklamaz. “Etkileşim iyi” cümlesi de kullanılan formül ve dönem bilinmeden karşılaştırılabilir değildir. Bu kaynak, konuşmayı kesinleştirecek temel ayrımları görünür kılar.
ANLIK SÖZLÜK ARAMASI
Tüm terimler gösteriliyor.
Bu sözlük nasıl kullanılmalı?
Teklifi çözümlemek
Teslim, revizyon, münhasırlık, kullanım hakkı ve ödeme koşullarının birbirinden ayrı kararlar olduğunu görmek için kullanın.
Briefi netleştirmek
Hedef, kitle, mesaj, mecra ve başarı göstergesini aynı belgede tanımlarken ekipler arası anlam farkını azaltın.
Raporu standardize etmek
Metrik adının yanında veri kaynağı, dönem, kapsam ve hesaplama yöntemini yazarak karşılaştırılabilir bir kayıt kurun.
Aradığınız kelimeden önce kararı bulun
Bir terimi yalnız ezberlemek yerine hangi kararı değiştirdiğini sorun. “Kullanım hakkı” içeriğin nerede ve ne kadar süre kullanılacağını; “ham dosya” teslim edilen malzemenin düzenlenebilirliğini; “münhasırlık” ise üreticinin hangi rakiplerle ne kadar süre çalışamayacağını etkiler.
Platform metriklerinde de aynı yaklaşım geçerlidir. Görüntüleme, erişim ve gösterim eş anlamlı değildir. İlgili platformun kendi tanımı ile kampanya raporundaki formülü birlikte okuyun.
Roller, belgeler ve kapsam dili
Brief neyi söyler?
İş hedefini, hedef kitleyi, ürün gerçeğini, zorunlu bilgileri, kaçınılacak iddiaları, yaratıcı alanı, teslimleri ve ölçüm yaklaşımını başlangıçta hizalar.
Sözleşme neyi söyler?
Tarafları, yükümlülükleri, ücreti, takvimi, hakları, onay ve fesih koşullarını bağlayıcı biçimde kayda geçirir. Briefin yerine geçmez; onun ticari çerçevesini tamamlar.
- Teslim ile yayın farklıdır. Üreticinin dosyayı markaya vermesi, onu kendi hesabında yayımlama yükümlülüğü anlamına gelmeyebilir.
- Organik kullanım ile reklam kullanımı farklıdır. Marka hesabında paylaşım, içeriği ücretli dağıtımda kullanma iznini kendiliğinden kapsamaz.
- Onay ile yaratıcı kontrol aynı değildir. Doğruluk ve uygunluk kontrol edilirken üreticinin doğal anlatımını bütünüyle kurumsal metne çevirmek içerik niteliğini değiştirebilir.
Terimler kampanya akışında nerede karşınıza çıkar?
Keşif
Hedef, hedef kitle ve teklif netleşir.
Eşleşme
Üretici uyumu ve marka güvenliği incelenir.
Mutabakat
Teslim, ücret, hak ve takvim yazılır.
Üretim
Brief, taslak, revizyon ve onay yürür.
Ölçüm
Kaynak, dönem ve KPI ile raporlanır.
Bir terimin yeri, sorumlusunu da gösterir
Marka güvenliği yalnız yayın günü bakılacak bir kontrol değildir; aday seçiminin parçasıdır. Revizyon yalnız “beğenmedik” geri bildirimi değildir; briefteki doğruluk ve teslim koşullarıyla ilişkilidir. Atıf modeli de rapor sonunda seçilmez; takip altyapısı kurulurken kararlaştırılır.
Kampanya belgesinde her kavramın yanında karar sahibi ve kanıt kaynağı bulunursa süreç sözlü varsayımlara daha az bağımlı olur.
İçerik, yayın ve dağıtım aynı şey değildir
| Kavram | Ne anlatır? | Ayrıca yazılması gereken |
|---|---|---|
| Sponsorlu yayın | Üreticinin kendi hesabında ticari ilişki içeren paylaşım | Format, tarih, açıklama ve kalma süresi |
| UGC teslimi | Markanın kanallarında kullanması için üretilen içerik | Mecra, süre, düzenleme ve reklam hakkı |
| Yeniden paylaşım | Mevcut içeriğin başka hesapta organik kullanımı | İzin, kredi, bağlam ve süre |
| Ücretli destek | İçeriğin reklam bütçesiyle dağıtılması | Yetki, hedefleme, bütçe ve raporlama |
Metrikleri bağlamıyla okumak
Oran tek başına hüküm değildir
Etkileşim oranının paydası takipçi, erişim, gösterim veya görüntüleme olabilir. Aynı adla sunulan iki oran bu nedenle karşılaştırılamayabilir. Formülü, veri kaynağını, raporlama dönemini ve dahil edilen eylemleri yan yana yazın.
YouTube da gösterim ve tıklama oranının trafik kaynağı ile izleyici bağlamı içinde değerlendirilmesini önerir. Bir metrikteki değişim, tek başına yaratıcı kalite veya kampanya sonucu hakkında kesin neden göstermez.
Ücret, maliyet ve kullanım hakkı nasıl ayrılır?
Üretim ve yayın bedeli
Fikir geliştirme, çekim, kurgu, ekipman, hazırlık, revizyon ve üreticinin kanalında yayın gibi emeği ve teslimi kapsayabilir. Hangi kalemin dahil olduğu teklifte yazılır.
Hak ve ek kapsam bedeli
Reklam kullanımı, uzun süreli kullanım, farklı mecralar, münhasırlık, ham dosya veya ek versiyonlar ayrı değer ve sorumluluk yaratabilir.
- CPM, CPC ve CPA fiyat etiketi değildir. Bunlar belirli maliyetin gösterim, tıklama veya aksiyonla ilişkilendirildiği raporlama ölçüleridir.
- Barter ücretsiz demek değildir. Ürün, hizmet veya başka bir fayda karşılığında içerik beklentisi varsa değişimin kapsamı ve ticari açıklaması değerlendirilir.
- Liste fiyatı evrensel değildir. Üretim yükü, mecra, haklar, süre, münhasırlık ve kampanya koşulları teklifi değiştirir.
Ticari ilişki, açıklama ve uygunluk
Türkiye’de sosyal medya etkileyicileriyle yapılan ticari reklamlar için Ticaret Bakanlığı kılavuzu temel başvuru kaynaklarından biridir. Kılavuz, reklam veren, ajans, mecra ve sosyal medya etkileyicisinin sorumluluklarını ele alır. Kampanyanın kategorisi, iddiaları ve güncel uygulaması gerektiğinde yetkin hukuk veya uyum uzmanıyla ayrıca değerlendirilmelidir.
YAYIN ÖNCESİ İLİŞKİ
- Değer alışverişini belirle
- İddiayı doğrula
- Açıklamayı görünür yap
- Platform aracını kontrol et
Ücretsiz veya ödünç ürün de platform politikasında bir değer alışverişi sayılabilir; güncel platform ve yerel kurallar birlikte kontrol edilir.
Açıklama anlaşılır ve görünür olmalı
Ticari ilişkinin belirsiz kısaltmalar, yalnız profil biyografisi veya içeriğin sonunda fark edilmesi güç bir ifade içinde kaybolmaması gerekir. Kullanılan kelime, ortalama izleyicinin ilişkinin niteliğini anlayabileceği açıklıkta olmalıdır.
Meta, ödeme, hediye veya satış ortaklığı gibi değer alışverişi içeren markalı içeriklerde ücretli ortaklık etiketinin kullanılmasını ister. Bu araç yerel mevzuata uyum değerlendirmesinin yerine geçmez.
Benzer görünen terimleri ayırma rehberi
| Birinci terim | İkinci terim | Temel ayrım |
|---|---|---|
| Erişim | Gösterim | Benzersiz izleyici ile toplam sunum sayısı |
| Influencer içeriği | UGC | Üreticinin kendi kitlesine yayını ile marka için dosya üretimi |
| Kullanım hakkı | Mülkiyet | Belirli kullanım izni ile fikrî hakkın devri |
| Revizyon | Yeniden çekim | Mevcut malzemede düzenleme ile üretimin tekrarı |
| Tıklama | Dönüşüm | Bağlantı eylemi ile hedeflenen sonraki olay |
Platform adı değişince tanım da değişebilir
Markalı içerik ve ortaklık reklamı
Organik ticari içerik etiketi ile üretici içeriğinin reklam olarak dağıtılmasına ilişkin yetki aynı işlem değildir.
Ticari içerik ve Spark Ads
İçeriğin ticari niteliğini açıklama ile organik gönderiyi reklamda kullanma yetkisi ayrı kararlar olarak okunur.
Gösterim ve izlenme
Küçük resim gösterimi, görüntüleme ve izlenme süresi farklı ölçümlerdir; rapor ekranındaki tanımlar esas alınır.
Güncel yardım ekranını kontrol edin
Platformlar özellik adlarını, uygunluk koşullarını ve raporlama ekranlarını değiştirebilir. Bu nedenle sözlük genel ayrımı öğretir; kampanya kurulurken hesabınızda görünen güncel seçenek ve resmî yardım sayfası doğrulanır.
Aynı yaratıcı dosyanın farklı platformlarda yayınlanması da otomatik olarak aynı kullanım hakkına veya aynı metrik tanımına sahip olduğu anlamına gelmez.
Sözlük kullanırken yapılan hatalar
- Terimi sonuç sanmak: “Viral”, planlanabilir bir teslim veya garanti değildir. Hedef ve ölçüm yöntemi ayrıca yazılır.
- Platformları eşitlemek: Görüntüleme ve etkileşim tanımları mecra bazında kontrol edilir.
- Hakları tek kalemde toplamak: Organik, reklam, süre, bölge ve düzenleme izni ayrıştırılır.
- Oranı formülsüz vermek: Pay ve payda, veri kaynağı ve dönem rapora eklenir.
- Barterı belgesiz bırakmak: Verilen değer, beklenen teslim ve açıklama yükümlülüğü netleştirilir.
- Etiketi sözleşme sanmak: Platform açıklaması tarafların ticari mutabakatının yerini tutmaz.
Brief ve rapor için terim kontrolü
Brief ve sözleşmede
- Teslim, yayın ve kullanım hakkı ayrı mı?
- Revizyon ile yeniden çekim sınırı açık mı?
- Mecra, süre, bölge ve reklam kullanımı yazılı mı?
- Münhasırlığın kategori ve dönemi belli mi?
- Ticari açıklama sorumlusu belirli mi?
Rapor ve değerlendirmede
- Her metriğin platform tanımı belli mi?
- Raporlama dönemi ve veri kaynağı yazıyor mu?
- Oran formülünün payı ve paydası açık mı?
- Organik ve ücretli dağıtım ayrılmış mı?
- Erişilemeyen veri açıkça belirtilmiş mi?
A–Z influencer pazarlama terimleri
Aramanızla eşleşen terim bulunamadı. Yazımı sadeleştirerek yeniden deneyin.
A
- A/B testi
- Tek bir değişkenin iki sürümünü karşılaştırarak hangi yaklaşımın seçilen ölçütte farklı sonuç verdiğini inceleme yöntemidir. Kitle, dönem ve dağıtım koşulları benzer değilse yorum sınırlandırılır.
- Affiliate marketing
- Üreticinin izlenebilir bağlantı veya kod üzerinden gerçekleşen uygun satış ya da aksiyon için komisyon alabildiği performans ortaklığıdır. Ticari ilişki açıkça belirtilmelidir.
- Ajans briefi
- Marka ihtiyacını hedef, kitle, mesaj, teslim, takvim, haklar ve ölçüm açısından üretici seçimi ve operasyona çevirmek için kullanılan çalışma belgesidir.
- Algoritma
- Platformun içerik seçimi, sıralaması veya dağıtımında kullandığı sistemlerin genel adıdır. Tek ve değişmez bir formül gibi sunulmamalı; platformun açıkladığı bilgilerle sınırlı yorumlanmalıdır.
- Atıf modeli
- Bir dönüşümün hangi temas noktasına ne ölçüde bağlanacağını belirleyen kuraldır. Son tıklama, ilk temas veya başka yaklaşımlar farklı sonuç anlatıları üretebilir.
- Audience / hedef kitle
- İçeriğin ulaşması beklenen insan grubudur. Demografi yanında ihtiyaç, ilgi, davranış, yaşam bağlamı ve satın alma yolculuğu gibi özelliklerle tarif edilebilir.
B
- Barter işbirliği
- Para yerine ürün, hizmet, davet veya başka bir faydanın sunulduğu ticari değişimdir. Beklenen içerik, açıklama, değer, teslim ve haklar yine yazılı biçimde netleştirilir.
- Benchmark
- Sonucu yorumlamak için kullanılan karşılaştırma noktasıdır. Geçmiş kampanya, benzer format veya sektör verisi olabilir; kaynak ve karşılaştırılabilirlik sınırı belirtilmelidir.
- Bio link
- Sosyal medya profilinin açıklama alanında bulunan yönlendirme bağlantısıdır. Tek sayfaya veya birden fazla hedefi düzenleyen bağlantı sayfasına gidebilir.
- Brief
- Üreticinin neyi, kimin için, hangi doğru bilgilerle, hangi teslim ve sınırlar içinde hazırlayacağını açıklayan çalışma çerçevesidir; senaryonun kelimesi kelimesine diktesi olmak zorunda değildir.
- Brand lift
- Bir kampanyanın bilinirlik, hatırlanma veya algı gibi marka göstergeleriyle ilişkisini araştıran ölçüm yaklaşımıdır. Uygun araştırma tasarımı olmadan sıradan etkileşim verisinden çıkarılamaz.
- Brand safety / marka güvenliği
- Markanın içeriği, üreticiyi ve yayın bağlamını kendi değerleri, riskleri ve kategori kuralları açısından değerlendirmesidir. Yalnız geçmişteki tartışmaları taramakla sınırlı değildir.
Briefi terim deposuna çevirmeyin
İyi brief mümkün olan her pazarlama kelimesini içermez. Kampanya kararını etkileyen hedefi, kitleyi, ürün gerçeğini, yaratıcı alanı, teslimi, hakkı ve ölçümü açıklar. Terim yalnız bu kararın sınırını kısaltıyorsa yararlıdır.
Bir kavram farklı yorumlanabiliyorsa parantez içinde kampanyaya özgü karşılığını yazın; örneğin “iki revizyon turu”nun hangi değişiklikleri kapsadığını belirtin.
C–Ç
- Call to action (CTA)
- İzleyiciden beklenen sonraki adımı açıkça belirten çağrıdır: incelemek, kaydolmak, yorumlamak veya satın almak gibi. İçeriğin amacıyla uyumlu ve yanıltıcı olmayan biçimde kurulur.
- Click-through rate (CTR)
- Uygun tıklamaların tanımlı gösterim veya görüntülenme tabanına oranıdır. Platform formülü ve saydığı gösterimler değişebileceği için rapor kaynağıyla birlikte yazılır.
- Creator brief
- Genel kampanya briefinin belirli üreticiye uyarlanmış sürümüdür. Üreticinin formatı, teslimleri, zorunlu bilgiler, yaratıcı hareket alanı ve onay sürecini içerir.
- Creator marketplace
- Platformun veya üçüncü tarafın marka ile içerik üreticilerini keşif ve işbirliği amacıyla buluşturduğu araçtır. Listelenmek, kampanya uygunluğu veya sonuç garantisi değildir.
- Çapraz paylaşım
- Bir içeriğin birden fazla platform veya hesapta yayımlanmasıdır. Her mecra için format uyarlaması, kullanım izni, açıklama ve ölçüm ayrı kontrol edilir.
- Çerez penceresi
- Bir tıklama veya görüntüleme sonrasında dönüşümün ilgili temasa bağlanabileceği tanımlı süredir. Atıf platformuna ve kampanya kurulumuna göre değişir.
D
- Dark post
- Bir hesabın herkese açık organik akışında görünmeden belirli reklam hedeflemesiyle dağıtılan reklam gönderisidir. Yetki, kimlik ve raporlama yapısı kampanyada açıkça belirlenir.
- Deliverable / teslim
- Üreticinin sağlamakla yükümlü olduğu somut çıktıdır: video dosyası, belirli formatta yayın, hikâye dizisi, ham görüntü veya raporlama verisi gibi.
- Demografi
- Yaş, konum veya dil gibi nüfus özelliklerini ifade eder. Tahmini platform verileri kesin kimlik bilgisi gibi sunulmaz; ihtiyaç ve ilgi uyumunun tek başına yerine geçmez.
- Disclosure / reklam açıklaması
- İçerikteki ticari ilişkiyi izleyicinin anlayabileceği biçimde görünür kılan ifade ve gerekiyorsa platform aracıdır. Açıklık, yerleşim ve güncel kurallar birlikte değerlendirilir.
- Dönüşüm
- Kampanyanın hedeflediği ve ölçüm sisteminde tanımlanmış satın alma, kayıt, başvuru veya indirme gibi olaydır. Her dönüşümün atıf ve doğrulama sınırı vardır.
- Dönüşüm oranı
- Tanımlı dönüşümlerin seçilen ziyaret, tıklama veya kullanıcı tabanına oranıdır. Paydanın ne olduğu belirtilmeden farklı raporlarla karşılaştırılmamalıdır.
Takvim, teslim tanımının bir parçasıdır
“Bir video” tek başına yeterli teslim tarifi değildir. Taslak, geri bildirim, son dosya, yayın penceresi ve rapor verisinin ne zaman sağlanacağı belirlenir. Gecikme riskini yalnız üretim günü değil, ürün gönderimi ve onay süresi de etkiler.
Güncel takvim tek yerde tutulduğunda marka, ajans ve üretici aynı sürüm üzerinden hareket eder.
E
- Earned media
- Markanın doğrudan satın almadığı, insanların gönüllü paylaşımı veya editoryal ilgiyle oluşan görünürlüktür. Sponsorlu üretici yayını, ödeme yapıldığı için earned media sayılmaz.
- Engagement / etkileşim
- İzleyicinin içerikle yaptığı beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme veya platformun saydığı başka eylemlerin genel adıdır. Dahil edilen eylemler raporda tanımlanır.
- Etkileşim oranı
- Tanımlı etkileşimlerin takipçi, erişim, gösterim veya görüntüleme gibi bir tabana bölünmesiyle bulunan orandır. Formül değiştiğinde sonuç da değişir.
- Erişim
- İçeriği belirli dönemde gören benzersiz hesap veya kullanıcıların platformca hesaplanan sayısı ya da tahminidir. Toplam gösterimle aynı değildir.
- Evergreen içerik
- Güncel bir ana veya kısa süreli trende bağlı olmadan uzun süre yararlı kalabilen içeriktir. Süresiz kullanım hakkı anlamına gelmez.
- Exclusivity / münhasırlık
- Üreticinin tanımlı süre, kategori ve bölgede belirli rakiplerle çalışmasını sınırlayan koşuldur. Genişliği, ticari değeri ve üreticinin fırsat maliyetini etkiler.
F–G
- Frekans
- Bir kişinin reklamı veya içeriği ortalama kaç kez gördüğünü anlatan dağıtım ölçüsüdür. Organik tekrar ile ücretli reklam frekansı aynı veri kaynağından gelmeyebilir.
- Funnel / dönüşüm hunisi
- Farkındalıktan değerlendirme ve aksiyona uzanan karar aşamalarını modelleyen çerçevedir. İnsanların her zaman doğrusal ilerlediği varsayılmamalıdır.
- Gifted collaboration
- Üreticiye ücretsiz ürün veya hizmet sağlanan işbirliği biçimidir. Yayın zorunluluğu, içerik beklentisi ve açıklama koşulları açıkça kararlaştırılır.
- Gösterim
- İçeriğin veya reklamın ekranda sunulma toplamıdır. Aynı hesap birden fazla gösterim yaratabileceği için erişimden yüksek olabilir.
- Görüntüleme
- Bir video veya içeriğin platformun geçerli sayma koşullarına göre izlenmeye başlaması ya da izlenmesidir. Süre eşiği ve tekrar sayımı platforma göre değişebilir.
- GRWM
- “Get Ready With Me” ifadesinin kısaltması; üreticinin hazırlanma sürecini anlatı veya ürün gösterimiyle birleştirdiği içerik formatıdır. Format, ticari açıklama ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Yaratıcı terim ile ticari terimi ayırın
Hook, GRWM veya CTA içeriğin anlatımını tarif eder. Teslim, kullanım hakkı ve münhasırlık ise tarafların ticari kapsamını belirler. Yaratıcı formatın popüler olması, müzik lisansını veya reklam kullanım iznini otomatik olarak çözmez.
Briefte bu iki dil yan yana yazıldığında üretici hem fikrin işini hem de çıktının nerede kullanılacağını görebilir.
H–I–İ
- Ham dosya
- Kurgu öncesi görüntü, ses veya fotoğraf malzemesidir. Teslimi, düzenleme ve kullanım hakkını otomatik olarak vermez; kapsam sözleşmede ayrı yazılır.
- Hashtag
- İçeriği bir konu etiketi altında ilişkilendiren işarettir. Reklam açıklamasında kullanılan etiketler anlaşılır, görünür ve yerel kurallara uygun olmalıdır.
- Hook / açılış kancası
- İçeriğin başında izleyicinin sorusunu, gerilimini veya merakını hızla görünür kılan yaratıcı unsurdur. Yanıltıcı vaat ya da sonuç garantisi olmamalıdır.
- Impression
- Gösterimin İngilizce karşılığıdır. Farklı platformların hangi sunumu geçerli impression saydığı değişebilir; resmî metrik tanımı kontrol edilir.
- Influencer
- Belirli bir konu, anlatım ve topluluk ilişkisi üzerinden insanların görüş veya kararlarını etkileyebilen içerik üreticisidir. Yalnız takipçi büyüklüğüyle tanımlanmaz.
- Influencer pazarlama
- Bir marka hedefi için uygun üreticilerle içerik, yayın, hak, açıklama ve ölçüm koşullarının planlandığı pazarlama disiplinidir.
- İçerik takvimi
- Üretim, onay ve yayın tarihlerini format ve sorumlularla birlikte gösteren planlama belgesidir. Platform içi planlama aracıyla aynı olmak zorunda değildir.
- İzlenme süresi
- İzleyicilerin videoyu toplam veya ortalama ne kadar süre izlediğini anlatan metriktir. Video uzunluğu ve platform hesaplama yöntemiyle birlikte yorumlanır.
K
- Kapsama alanı
- Kampanyanın dahil ettiği üretici, içerik, mecra, dönem, bölge, dil ve operasyon işlerinin sınırıdır. Teklif ve sözleşmede kapsam dışı işler de görünür olmalıdır.
- Kaydetme
- İzleyicinin içeriği daha sonra bulmak üzere platform içi koleksiyonuna eklemesidir. Niyet göstergesi olabilir; tek başına satın alma veya memnuniyet kanıtı değildir.
- Key message / ana mesaj
- İçerik sonunda izleyicinin doğru biçimde anlaması beklenen temel fikirdir. Ürün iddiasıyla karıştırılmamalı ve üreticinin doğal anlatımına uyarlanmalıdır.
- KPI
- Hedefe ilerlemeyi değerlendirmek için başlangıçta seçilen temel performans göstergesidir. Her erişilebilir metrik KPI değildir; hedefle ilişkisi açıklanmalıdır.
- Kod kullanımı
- Üreticiye özgü indirim veya takip koduyla uygun işlemleri ilişkilendirme yöntemidir. Kodun başkalarıyla paylaşılması ve kanal dışı kullanımı atfı etkileyebilir.
- Kullanım hakkı
- İçeriğin belirli mecra, süre, bölge ve amaçlarla kullanılmasına ilişkin izindir. Fikrî mülkiyetin tümden devri veya süresiz sınırsız kullanım varsayılmaz.
Haklar dosya tesliminden bağımsızdır
Markanın düzenlenmiş videoyu veya ham görüntüyü teslim alması, her mecrada süresiz kullanabileceği anlamına gelmez. Teslim edilecek dosya, organik kullanım, reklam kullanımı, düzenleme izni ve arşiv süresi ayrı satırlarda tanımlanabilir.
Bu ayrım hem markanın planını hem üreticinin emeğini korur; sonraki kullanım talebinin yeni bir kapsam olup olmadığını anlaşılır kılar.
L–M
- Landing page
- Kampanya trafiğinin yönlendirildiği, belirli bilgi veya aksiyona odaklı açılış sayfasıdır. Mobil deneyim, hız, mesaj uyumu ve ölçüm kurulumu dönüşüm yorumunu etkiler.
- Link sticker
- Hikâye gibi formatlarda izleyiciyi dış hedefe yönlendiren platform bağlantı aracıdır. Tıklama verisinin kapsamı platform raporuna göre okunur.
- Live shopping
- Canlı yayın sırasında ürün tanıtımıyla alışveriş işlevlerinin birleştirildiği formattır. Platform erişimi, stok, moderasyon, açıklama ve tüketici kuralları birlikte planlanır.
- Makro influencer
- Görece geniş kitleli üreticileri anlatmak için kullanılan kategori adıdır. Evrensel takipçi eşiği yoktur; pazar, platform ve raporun sınıflandırması belirtilmelidir.
- Markalı içerik
- Bir iş ortağıyla değer alışverişinden etkilenen veya onu öne çıkaran üretici içeriğidir. Platform etiketi ve yerel reklam açıklaması gereklilikleri kontrol edilir.
- Medya bütçesi
- İçeriğin reklam olarak dağıtılması için ayrılan harcamadır. Üretici, prodüksiyon, kullanım hakkı veya ajans hizmet bedelinden ayrı tutulabilir.
- Medya kiti
- Üreticinin konusu, içerik biçimleri, kitle bilgileri, geçmiş iş örnekleri ve iletişim bilgilerini sunduğu tanıtım belgesidir. Verilerin dönemi ve kaynağı belirtilmelidir.
- Mikro influencer
- Daha odaklı veya görece küçük kitleli üreticiler için kullanılan esnek kategoridir. Sabit bir evrensel eşik yerine konu uyumu ve kitle ilişkisi değerlendirilir.
- Münhasırlık
- Exclusivity teriminin Türkçe karşılığıdır; üreticinin belirli rakip veya kategorilerle çalışmasını tanımlı süre ve kapsamda sınırlar.
N–O–Ö
- Nano influencer
- Genellikle küçük ve yakın topluluklu üreticileri anlatan sektör terimidir. Sayısal sınırı kaynağa göre değişir; uygunluk yalnız büyüklükle ölçülmez.
- Organik içerik
- Reklam bütçesiyle dağıtılmadan bir hesabın doğal yayın akışında paylaşılan içeriktir. Sponsorlu bir üretici yayını dağıtım bakımından organik, ticari ilişki bakımından reklam olabilir.
- Ortak gönderi
- Bir içeriğin birden fazla hesabın profilinde ortak yazar veya ortak üretici biçiminde görünmesini sağlayan platform özelliğidir. Ticari açıklama ve haklar ayrıca yönetilir.
- Ortalama izlenme süresi
- Video görüntülemeleri başına ortalama izlenen zamanı anlatır. Yeniden izlemeler, video uzunluğu ve platform formülü yorumlanırken dikkate alınır.
- Ödeme koşulu
- Ücretin tutarı, para birimi, fatura, vade, aşama ve gerekli belgelerinin yazılı düzenidir. İçerik performansına bağlı koşullar varsa açıkça tanımlanır.
- Özgün içerik
- Üreticinin kendi yaratıcı katkısıyla hazırladığı, başkasının eserini izinsiz çoğaltmayan içeriktir. Trend kullanımı telif ve lisans kontrolünü ortadan kaldırmaz.
P–R
- Paid partnership etiketi
- Platformun üretici ile iş ortağı arasındaki ticari ilişkiyi görünür kılmak için sunduğu etikettir. Yerel mevzuattaki açıklama değerlendirmesi ayrıca yapılır.
- Partnership ad
- Marka ve üreticinin kimliklerini birlikte kullanabilen Meta ortaklık reklamı biçimidir. Uygunluk, izin, süre, medya bütçesi ve raporlama kurulumu gerekir.
- Performans pazarlaması
- Harcamayı ölçülebilir aksiyonlarla ilişkilendirmeye odaklanan pazarlama yaklaşımıdır. Her influencer çalışması yalnız son tıklama satışına indirgenmemelidir.
- Reach
- Erişimin İngilizce karşılığıdır; belirli dönemde içeriği gören benzersiz hesap veya kullanıcı tahminini ifade eder.
- Revizyon
- Teslimin briefteki doğruluk, teknik veya yaratıcı gerekliliklere uyarlanması için yapılan değişikliktir. Sayısı, kapsamı ve geri bildirim sahibi önceden yazılır.
- ROAS
- Reklama atfedilen gelirin tanımlı reklam harcamasına oranıdır. Üretim, hak ve ajans maliyetleri dahil değilse toplam kampanya kârlılığını göstermez.
- ROI
- Yatırımın getirisiyle maliyetini ilişkilendiren daha geniş finansal ölçüdür. Dahil edilen getiri ve maliyet kalemleri açıkça tanımlanmalıdır.
Metrik, hedefin yerine geçmez
ROI, ROAS, CPM ve CPC farklı maliyet sorularını cevaplar. Seçilen gösterge kampanyanın amacına, ölçülebilen olaya ve dahil edilen maliyetlere dayanmalıdır. Aynı raporda birbirlerinin alternatifiymiş gibi sunulmaları karar kalitesini düşürür.
Önce hedefi, sonra veri kaynağını ve en sonunda formülü belirlemek daha tutarlı bir ölçüm dili kurar.
S–Ş
- Satış ortaklığı bağlantısı
- Uygun işlemleri belirli üretici veya yayın kaynağıyla ilişkilendiren izlenebilir affiliate bağlantısıdır. Komisyon ilişkisi izleyiciye açıkça belirtilir.
- Sentiment / duygu yönelimi
- Yorumların olumlu, olumsuz veya nötr gibi sınıflarla incelenmesidir. Otomatik sınıflandırma ironi ve bağlamı kaçırabilir; insan kontrolü gerekebilir.
- Sosyal kanıt
- İnsanların başkalarının deneyim veya davranışlarından yararlanarak karar vermesini kolaylaştıran işarettir. Sahte yorum, bağlamsız alıntı veya doğrulanmamış iddia sosyal kanıt değildir.
- Spark Ads
- TikTok’ta organik gönderilerin gerekli yetkilendirmeyle reklamda kullanılabildiği yerel reklam biçimidir. Organik yayın, reklam izni ve medya bütçesi ayrı kararlardır.
- Sponsorlu içerik
- Markadan alınan para veya başka değer karşılığında hazırlanan ya da etkilenen ticari içeriktir. İlişki açıkça belirtilmeli, iddialar doğrulanabilir olmalıdır.
- Şablon brief
- Tekrarlanan kampanya alanlarını standardize eden başlangıç belgesidir. Her üretici ve format için körlemesine kopyalanmaz; konuya özgü risk ve yaratıcılıkla uyarlanır.
T–U–Ü
- Takipçi
- Bir hesabın yeni paylaşımlarını izlemeyi seçen hesaptır. Takipçi sayısı kitle uyumu, aktif erişim, güven veya gelecekteki sonuçların tek başına kanıtı değildir.
- Tıklama
- İzleyicinin bağlantı, profil veya tanımlı etkileşim alanına yaptığı eylemdir. Hangi tıklamaların sayıldığı platform ve rapor türüne göre açıklanır.
- Topluluk yönetimi
- Yorum, mesaj, soru, moderasyon ve geri bildirimlerin planlı biçimde ele alınmasıdır. Kampanya sonrasında kimin yanıt vereceği briefte belirlenebilir.
- Tracking link
- Trafik kaynağını veya kampanyayı ayırt etmeye yardım eden izlenebilir bağlantıdır. Gizlilik, yönlendirme ve veri kaybı sınırları değerlendirilir.
- UGC
- User-generated content kısaltmasıdır. Pazarlama bağlamında bazen marka için üretici tarafından hazırlanan fakat üreticinin hesabında yayımlanması gerekmeyen içerik teslimini anlatır.
- UGC creator
- Markanın kendi kanallarında kullanması için içerik üreten kişidir. Kendi kitlesine yayın yapması zorunlu olmayabilir; haklar ve teslim kapsamı anlaşmayla belirlenir.
- Unique viewers
- Belirli dönemde içeriği izleyen tahmini benzersiz kişi sayısıdır. Platformun modellemesi ve erişilebilir veri kapsamı nedeniyle ham görüntüleme toplamından farklıdır.
- UTM parametresi
- Bağlantı URL’sine eklenen kaynak, mecra ve kampanya etiketleridir. Analitik araçta trafiği ayırmaya yardım eder; tek başına bütün dönüşüm yolunu kanıtlamaz.
- Ücretli medya
- Dağıtım için reklam bütçesi kullanılan görünürlüktür. Üretici bedeli ve içerik üretim maliyetiyle aynı kalem değildir.
Belirsiz terimi soru cümlesine çevirin
“Kullanım dahil mi?” yerine “Video marka hesabında organik olarak hangi tarihe kadar yayımlanabilir?” diye sorun. “Rapor gelir mi?” yerine “Hangi platform verileri, hangi tarihte, hangi formatta paylaşılacak?” sorusunu kullanın.
Somut soru, aynı kelimeye farklı anlam yükleyen tarafların çelişkisini sözleşme veya yayın aşamasından önce ortaya çıkarır.
V–W–Y–Z
- View-through attribution
- Reklamı gören fakat tıklamayan kişinin belirli pencere içinde gerçekleştirdiği dönüşümü görüntüleme temasına bağlayan atıf yaklaşımıdır. Nedensellik kanıtı olarak tek başına okunmaz.
- Viral içerik
- Kısa sürede alışılmadık ölçüde yayılan içerik için kullanılan tanımlayıcı ifadedir. Önceden garanti edilebilen teslim, sabit eşik veya güvenilir kampanya hedefi değildir.
- Watch time
- İzlenme süresinin İngilizce karşılığıdır; videonun toplam izlenme zamanını anlatabilir. Ortalama izlenme süresi ve tamamlanma oranıyla aynı metrik değildir.
- Whitelisting
- Markanın üretici kimliği veya içeriği üzerinden reklam çalıştırmasına verilen yetki için sektörde kullanılan terimdir. Platforma göre teknik adı, izin biçimi ve kapsamı değişir.
- Yeniden çekim
- Mevcut kurguda değişiklik yerine görüntü veya ses üretiminin tekrar edilmesidir. Hangi hatada, kimin maliyetiyle ve kaç kez yapılacağı sözleşmede tanımlanır.
- Yeniden kullanım
- İçeriğin ilk yayın bağlamı dışında başka hesap, mecra, dönem veya formatta kullanılmasıdır. İzin ve uyarlama koşulları ayrıca belirlenir.
- Yorum oranı
- Yorumların seçilen takipçi, erişim, gösterim veya görüntüleme tabanına oranıdır. Formül belirtilmeden etkileşim kalitesi hakkında tek başına hüküm vermez.
- Zorunlu mesaj
- İçerikte doğru biçimde yer alması gereken ürün gerçeği, uyarı veya kampanya bilgisidir. Sayısı sınırlı tutulur ve doğrulanabilir kaynakla üreticiye verilir.
Influencer pazarlama sözlüğü hakkında sık sorulan sorular
Influencer ile içerik üreticisi aynı şey mi?
Her zaman değil. İçerik üreticisi, düzenli olarak içerik hazırlayan kişiyi; influencer ise görüş veya kararlar üzerinde etkisi bulunan üreticiyi vurgular. Sektörde iki terim sıkça birbirinin yerine kullanılır.
Kampanya açısından unvandan çok konu uyumu, yaratıcı yetkinlik, kitle ilişkisi, güvenlik ve teslim kapasitesi değerlendirilir.
Influencer pazarlama nedir?
Markanın belirli hedef için uygun içerik üreticileriyle içerik, yayın, hak, ticari açıklama ve ölçüm koşullarını planladığı pazarlama çalışmasıdır.
Yalnız takipçi erişimi satın almak değildir; yaratıcı fikir, operasyon ve sorumlulukların birlikte yönetilmesini gerektirir.
UGC ile influencer içeriği arasındaki fark nedir?
UGC tesliminde içerik çoğunlukla markanın kanalları için üretilir ve üreticinin kendi hesabında yayın şart olmayabilir. Influencer içeriğinde üreticinin kendi kitlesine yayın önemli bir parçadır.
Uygulamada terimler karışabildiği için teslim, yayın ve kullanım hakkı sözleşmede açıkça ayrılmalıdır.
Erişim ile gösterim neden farklıdır?
Erişim, içeriği gören benzersiz hesap veya kişi tahminini; gösterim ise içeriğin toplam sunulma sayısını anlatır. Aynı kişi bir içeriği birden fazla kez gördüğünde bir erişim içinde birden fazla gösterim oluşabilir.
Platformun güncel metrik tanımı ve rapor dönemi her zaman belirtilmelidir.
Rapor sorusunu hedefe bağlayın
Raporun amacı mümkün olan en çok sayıyı sıralamak değildir. Farkındalık, değerlendirme ve dönüşüm hedefleri başka göstergeler gerektirir. Veri bulunmadığında boşluğu tahminle doldurmak yerine ölçüm sınırı açıkça kaydedilir.
Karşılaştırma yapılacaksa içerik formatı, dağıtım türü, dönem ve veri kaynağının yeterince benzer olup olmadığı da belirtilir.
Etkileşim oranı nasıl hesaplanır?
Tek bir evrensel formül yoktur. Tanımlı etkileşim toplamı takipçi, erişim, gösterim veya görüntüleme tabanına bölünebilir.
Bu nedenle oranla birlikte pay, payda, dahil edilen eylemler, veri kaynağı ve dönem yazılmalıdır; farklı formüller doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
Mikro influencer için sabit takipçi sınırı var mı?
Evrensel ve bağlayıcı tek bir sınır yoktur. Sektör raporları, platformlar ve pazarlar nano, mikro veya makro kategorilerini farklı eşiklerle kullanabilir.
Bir kampanyada sınıflandırma kullanılıyorsa eşikler açıklanmalı; seçim yalnız takipçi sayısına dayandırılmamalıdır.
Barter işbirliği ücretsiz midir?
Hayır. Para ödenmese bile ürün, hizmet, davet veya başka bir değer değişimi vardır. Üreticinin emeği, beklenen teslim ve tarafların yükümlülükleri ortadan kalkmaz.
Ticari ilişkinin nasıl açıklanacağı ve ürünün yayın zorunluluğu doğurup doğurmadığı önceden netleştirilmelidir.
Ürün hediyesi reklam açıklaması gerektirir mi?
Hediye ürün karşılığında ürünü öne çıkaran içerik, platform politikaları bakımından değer alışverişi sayılabilir. Türkiye’deki güncel ticari reklam kuralları da ayrıca değerlendirilmelidir.
İlişkinin niteliğini saklamayan görünür bir açıklama ve varsa platformun markalı içerik aracı kullanılmalıdır.
Son kontrolü yayından önce yapın
Ürün adı, bağlantı, kod, ticari açıklama, etiketlenen hesap ve zorunlu uyarılar son sürümde birlikte kontrol edilir. Taslakta doğru olan bilgi, kurgu veya açıklama metni değişirken kaybolabilir.
Kontrol listesi yaratıcı fikri yeniden yazmak için değil; mutabık kalınan doğruluk, hak ve açıklama koşullarının görünür çıktıda bulunduğunu doğrulamak içindir.
Kullanım hakkı satın almak ne demektir?
İçeriği anlaşmada belirtilen mecra, süre, bölge ve amaçlarla kullanma izni almaktır. Organik paylaşım, web sitesi, e-ticaret sayfası ve ücretli reklam farklı kapsamlar olabilir.
Kullanım hakkı, aksi açıkça kararlaştırılmadıkça tüm fikrî hakların süresiz devri anlamına gelmez.
Whitelisting ile partnership ad aynı mı?
Whitelisting, üretici kimliği veya içeriği üzerinden reklam yetkisi için kullanılan genel sektör terimidir. Partnership ad ise Meta’nın güncel ortaklık reklamı ürün adıdır.
Teknik izin biçimi platforma göre değişir; süre, reklam hesabı, kimlik, medya bütçesi ve raporlama ayrıca belirlenir.
CPM, CPC ve CPA neyi gösterir?
CPM tanımlı bin gösterim başına, CPC tıklama başına, CPA ise belirlenmiş aksiyon başına maliyeti ifade eder. Formüller kullanılan veri ve maliyet kapsamına bağlıdır.
Bu ölçüler tek başına kârlılık, içerik kalitesi veya marka etkisi göstermez; kampanya hedefiyle birlikte okunur.
ROI ile ROAS arasındaki fark nedir?
ROAS, reklama atfedilen geliri reklam harcamasıyla ilişkilendirir. ROI daha geniş biçimde yatırımın getirisi ile toplam maliyetini değerlendirmeyi amaçlar.
Hangi gelir ve maliyet kalemlerinin dahil olduğu açıklanmadığında iki ölçü de yanıltıcı biçimde karşılaştırılabilir.
Viral içerik kampanya KPI’ı olabilir mi?
“Viral” sabit ve güvenilir bir teslim ölçüsü değildir; dağıtımın alışılmadık hız veya ölçekte büyümesini sonradan tarif eder. Önceden garanti edilemez.
Bunun yerine hedefe bağlı erişim, izlenme, nitelikli etkileşim veya dönüşüm gibi tanımlı göstergeler seçilmelidir.
Sözlükteki tanımlar hukuki tavsiye sayılır mı?
Hayır. Bu sayfa ortak çalışma dilini açıklayan genel bir kaynaktır; belirli sözleşme, vergi, reklam veya fikrî hak uyuşmazlığı için hukuki görüş değildir.
Kategoriye, ülkeye ve kampanyaya özgü risklerde güncel mevzuat ve yetkin profesyonel destek değerlendirilmelidir.
Bu sayfa karar vermenize yardımcı oldu mu?
Seçiminiz yalnız bu sayfada gösterilir; sunucuya gönderilmez.
Kaynaklar ve kapsam
Platform ve reklam açıklaması tanımları 1 Ekim 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edildi. Sektör terimlerinin uygulaması platform, ülke ve sözleşmeye göre değişebilir.