Kısa cevap: reklam kullanımı neden ayrı ücretlendirilir?
Bir marka için video çekmeniz ile o videonun marka bütçesiyle hedef kitlelere reklam olarak gösterilmesi aynı teslim değildir. İlk iş; fikir geliştirme, çekim, kurgu ve çoğu zaman kendi hesabınızda organik yayın gibi üretim hizmetlerini kapsar. İkinci iş ise markaya belirli süre, mecra ve bölgede ticari kullanım yetkisi verir. Bu nedenle teklifinizde “içerik üretimi” ile “ücretli reklam kullanım hakkı” ayrı satırlarda görünmelidir.
Bu ayrım, her üreticinin aynı yüzdeyi istemesi gerektiği anlamına gelmez. Güvenilir, herkese uyan bir piyasa oranı yoktur. Üreticinin emeği, içeriğin niteliği, kullanım kapsamı, markanın istediği yetkiler ve ticari risk farklıdır. Hesaplama yönteminizin amacı sihirli bir fiyat bulmak değil; hangi hakkın hangi süre için verildiğini görünür kılmak ve pazarlığı karşılaştırılabilir hâle getirmektir.
Marka “sadece öne çıkaracağız” diyebilir. Teknik işlem kolay görünse de sonuç ücretli dağıtımdır: içerik, organik erişimin dışındaki kişilere reklam sistemiyle sunulur; kimi platformlarda reklamveren performans verilerine erişebilir ve videoyu kendi reklam hesabına bağlayabilir. YouTube, marka ortağı erişiminin videoyu yükseltme kampanyasında kullanabildiğini ve gerekli kullanım haklarının taraflarca ayrıca güvenceye alınması gerektiğini açıkça belirtir. Bu, platformdaki düğmeye basmanın ücret ve sözleşme yerine geçmediğini gösterir.
İlk yanıtınız fiyat değil, kapsam soruları olmalıdır: Hangi içerik? Hangi hesap veya reklamveren? Hangi platformlar? Hangi ülkeler? Başlangıç ve bitiş ne? Marka görüntüyü düzenleyebilir mi? Ham dosya isteniyor mu? Rakip çalışmaları sınırlayan münhasırlık var mı? Süre uzarsa yeni onay nasıl alınacak? Bu cevaplar olmadan verilen tek rakam, iki tarafın farklı işler hayal etmesine yol açar.
Talep telefonda geldiyse görüşmeden sonra kısa bir kapsam özeti gönderin. Markanın yazılı teyidi, teklif hazırlarken hangi varsayımları kullandığınızı görünür kılar. Özet; içeriğin bağlantısını, reklam türünü, tarih aralığını, hedef bölgeyi ve izin verilen değişiklikleri içerebilir. Henüz bilinmeyen alanları “teyit bekliyor” diye işaretleyin; boşluğu kendi lehinize ya da marka lehine varsayımla doldurmayın.
Markanın içeriği neden öne çıkarmak istediğini sormak da yararlıdır. Amaç mevcut gönderiye erişim sağlamak mı, doğrudan satış reklamı üretmek mi, yoksa içeriği farklı ürün sayfalarında kullanmak mı? Amaç, performans vaadi vermeniz için değil, kullanım biçimini doğru adlandırmanız için gereklidir. İçeriğin başarısını garanti etmeyin; hangi materyali ve hangi izni verdiğinizi tanımlayın.
Kapsam soruları anlaşmayı zorlaştıran bürokrasi değildir. Marka tarafındaki medya, hukuk ve yaratıcı ekiplerin aynı teslimi konuşmasına yardım eder. Kısa ve düzenli bir form kullanırsanız her projede sıfırdan uzun yazışma yapmak zorunda kalmazsınız. Cevaplar değiştiğinde fiyatın neden yeniden değerlendirildiği de açık olur. Soruların yanıtı gelmeden teknik reklam erişimini açmayın.
Teklifte üç şeyi ayırın: üretim, yayın ve kullanım
Üretim bedeli; brief okuma, araştırma, senaryo, hazırlık, çekim, ekipman, kurgu, altyazı, revizyon ve teslim gibi işlerin karşılığıdır. Üretici kendi hesabında yayın yapacaksa, kitlesine erişim ve hesabındaki kalıcı ya da süreli yerleşim de ayrı bir teslim olabilir. Reklam kullanım hakkı ise tamamlanan içeriğin marka tarafından ücretli medyada kullanılmasıdır. Bunları tek “video fiyatı” içinde belirsiz bırakmak, sonradan kapsam genişlemesini fark etmeyi zorlaştırır.
Bir siparişte bu üç kalemin hepsi bulunmak zorunda değildir. Marka yalnızca UGC tarzı bir video alıp kendi hesabında paylaşabilir; üretici kendi hesabında hiç yayınlamayabilir. Başka bir işte üretici organik bir gönderi yayımlar ve marka daha sonra bu gönderiyi ortaklık reklamı olarak öne çıkarmak ister. Üçüncü bir durumda marka bitmiş dosyayı web sitesi, uygulama mağazası ve dijital ekranlarda da kullanmak ister. Aynı video olsa bile verilen yetki aynı değildir.
Teklif tablosunda her kalemin teslimini, ücretini ve sınırını yazın. “Bir dikey video, bir revizyon, üreticinin hesabında otuz gün organik yayın” bir satır olabilir. “Meta ortaklık reklamı; Türkiye; üç ay; yalnız onaylı son kurgu” ikinci satır olabilir. Buradaki süreler piyasa önerisi değil, temsili sözleşme anlatımıdır. Gerçek sayı tarafların anlaşmasından gelmelidir. Sayıları böyle bağlama oturtmak, “üç ay neyin süresi?” sorusunu ortadan kaldırır.
Yayın bedeli ile kullanım bedelini ayırmak içerik silme konusunu da netleştirir. Organik gönderinin hesabınızda ne kadar kalacağı başka, markanın reklam kampanyasını ne kadar çalıştırabileceği başkadır. Gönderi hesabınızda dururken reklam yetkisi sona erebilir; reklam kullanım hakkı sürerken organik yerleşim için ayrı koşul kararlaştırılmış olabilir. Bu iki takvimi aynı sanmayın.
Teklifinizi okuyan kişinin muhasebe veya satın alma ekibinden olabileceğini düşünün. Yaratıcı sektör terimlerini açıklamasız kısaltmalarla yazmak yerine her satırın sonunda somut teslimi belirtin. “Kullanım hakkı” satırında yeni üretim yapılmadığını, mevcut onaylı dosyanın belirli reklam kullanımına açıldığını anlatın. Böylece toplam bedel karşılaştırılırken aynı emeğin iki kez yazıldığı yanılgısı azalır ve onay zinciri hızlanır.
Telif, görüntü, isim ve ses: tek izin gibi düşünmeyin
Gündelik konuşmada “isim hakkı” veya “telif” bütün konuyu anlatmak için kullanılabiliyor. Oysa sözleşmede hangi hakkın söz konusu olduğunu daha dikkatli ayırmak gerekir. Videonun senaryosu, özgün görsel anlatımı, fotoğraflar ve kurgu eser sahipliğiyle ilgili olabilir. Yüzünüzün, sesinizin, adınızın veya kullanıcı adınızın reklamda kullanılması kişilik ve tanıtım boyutu taşır. İçerikte müzik, mekân, ürün ambalajı, başka bir kişi veya üçüncü kişiye ait görüntü de bulunabilir.
Türkiye’de 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olmasını ve hakların ayrı ayrı gösterilmesini düzenler. Bu rehber belirli bir içeriğin hukuken “eser” olup olmadığına karar vermez; o değerlendirme somut çalışmaya bağlıdır. Pratik çıkarım şudur: “Tüm haklar dahildir” gibi geniş ve yoruma açık bir cümle yerine, kullanılacak içerik, hak, mecra, süre ve bölgeyi tek tek tarif etmek daha güvenlidir.
Sizin izniniz, içerikte yer alan her unsuru otomatik olarak temizlemez. Bir arkadaşınız videoda görünüyorsa onun reklam kullanımına uygun rızası gerekebilir. Kullandığınız müzik yalnız organik sosyal medya paylaşımına lisanslıysa marka reklamı veya başka platform kullanımı kapsam dışında kalabilir. Mekânda görülen sanat eseri, stok görüntü ya da yazı tipi için de lisans koşulları değişebilir. Marka “dosyayı aldım” diye bu hakları kendiliğinden edinmez.
Bir hak haritası hazırlayın: içeriğin sahibi kim, kadrajda kim var, ses kime ait, müzik nereden, kullanılan görsel veya şablonun lisansı ne, marka hangi unsuru nerede gösterecek? Şüpheli bir unsur varsa reklam sürümü için değiştirmek, sonradan belirsizliği taşımaktan daha kolay olabilir. Özellikle ham görüntü tesliminde, sonradan hangi bağlamda kullanılacağını kontrol etmek zorlaştığı için izin sınırlarını yazmak önem kazanır.
Hak haritasını prodüksiyon öncesinde yapmak yaratıcı seçimi de kolaylaştırır. Reklam kullanımına uygun olmayan popüler bir sesi son aşamada değiştirmek yerine, baştan lisansı doğrulanabilen bir seçenek belirleyebilirsiniz. Konuk, mekân veya yardımcı oyuncu varsa onlara organik yayın ile ücretli reklam arasındaki farkı açıklayın. İzin belgesindeki proje adı, süre ve kullanım kapsamı marka sözleşmenizle çelişmemelidir.
Kullanım süresini takvimde ölçülebilir hâle getirin
“Üç aylık kullanım” tek başına yeterince açık değildir. Sürenin hangi olayla başladığını yazın: sözleşme imza tarihi, dosya teslimi, ilk reklam yayını veya tarafların belirlediği sabit tarih farklı sonuç verir. Marka prodüksiyonu teslim aldıktan haftalar sonra kampanyayı başlatırsa, teslim tarihinden başlayan lisansın bir bölümü boşa gidebilir. Öte yandan yalnız “ilk yayın” denirse marka başlangıcı bildirmediğinde takip zorlaşır.
Uygulanabilir yöntem, reklamın planlanan başlangıç ve bitiş tarihini sözleşmeye yazmak; gecikme olursa yeni tarihleri yazılı teyit etmektir. Kampanya başlamadan marka reklam kimliğini veya ekran görüntüsünü paylaşabilir. Sürenin sonunda reklamın kapatıldığı, platform erişiminin kaldırıldığı ve yeniden kullanım için yeni onay gerektiği kayda alınabilir. Takvim hatırlatıcısı kurmak hukuki güvence değil, operasyonel disiplindir.
Süreyi seçerken içeriğin güncelliğini de düşünün. Ambalaj, fiyat, kampanya vaadi, ürün özelliği veya kişisel görüşünüz değişebilir. Bir içerik uzun süre reklamda kaldığında izleyici onu güncel bir onay gibi algılayabilir. Bu nedenle yalnız gelir beklentisini değil, adınızın o mesajla ne kadar süre bağlanmasını kabul ettiğinizi değerlendirin. Süre uzadıkça içeriği yeniden inceleme ve güncelleme koşulu eklemek isteyebilirsiniz.
TikTok’un Spark Ads kaynakları, içerik üreticisinin organik gönderiyi reklamda kullanmak üzere yetkilendirebildiğini ve yetkilendirme süresinin kampanya ihtiyacına göre ayarlanabildiğini açıklar. TikTok’un yayınladığı teknik rehberde yedi, otuz, altmış ve üç yüz altmış beş günlük seçenekler gösterilmiştir. Bunlar bir ücret tarifesi değildir; platformun teknik yetkilendirme seçenekleridir. Sözleşmedeki süre, platformda verdiğiniz kodun süresi ve fiilî kampanya tarihleri birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Ay ile gün arasındaki farkı da yazılı çözün. “Bir ay” takvim ayı mı, otuz gün mü, belirli iki tarih arasındaki dönem mi? Platform gün sayısıyla, sözleşme ayla çalışıyorsa bitişte küçük ama önemli fark oluşabilir. En açık yöntem, başlangıç ve bitişi tam tarih olarak yazmak ve araçtaki ay değerini yalnız fiyat hesabı birimi olarak kullanmaktır.
Mecra, hesap, bölge ve reklam biçimi kapsamı değiştirir
“Dijital kullanım” geniş bir ifadedir. Meta ortaklık reklamı, TikTok Spark Ads, YouTube creator partnerships boost, markanın kendi sosyal hesabındaki koyu gönderi, web sitesi banner’ı, e-ticaret ürün sayfası, e-posta, uygulama içi alan ve fiziksel mağaza ekranı aynı mecra değildir. Teklifte yalnız platform adını değil, reklamın kimin hesabından ve hangi formatla çıkacağını yazın.
Hesap kimliği önemlidir. Marka tek reklam hesabı kullanıyor olabilir; ajansı veya bağlı şirketleri de içeriğe erişmek isteyebilir. “Marka ve iş ortakları” ifadesi sınırsız bir üçüncü kişi grubuna dönüşebilir. Yetkili tüzel kişiyi, ajansın operasyon rolünü ve varsa belirli reklam hesabını kaydetmek kapsamı denetlenebilir kılar. Alt lisans veya devrin mümkün olup olmadığı da açıkça belirtilmelidir.
Bölgeyi “dünya çapında” diye varsaymayın. Türkiye ile sınırlı bir reklam, birden fazla pazarda farklı dillerle gösterilen kampanyadan farklı bağlam taşır. Dil değişikliği yalnız altyazı işi değildir; mesajın tonu, ürün iddiası ve yerel mevzuat etkilenebilir. Marka yeni ülke eklemek istiyorsa kapsam genişlemesi olarak yazılı onay ve ücret güncellemesi istemek makuldür.
Reklam bütçesi de sorulabilecek ticari bağlamlardan biridir, fakat tek başına otomatik fiyat formülü değildir. Küçük bütçe geniş hakları daraltmaz; büyük bütçe de size belli bir yüzdeyi zorunlu kılmaz. Bütçe, içeriğin ne ölçekte ve ne kadar yoğun dağıtılabileceğini anlamanıza yardım eder. Hesaplayıcımız bütçeden fiyat üretmez; çünkü doğrulanmış evrensel bir bütçe katsayısı yoktur.
Mecra tablosuna “organik marka hesabı” ve “ücretli reklam” için ayrı kutular koymak yararlıdır. Markanın içeriği kendi profilinde arşivlemesi ile performans kampanyasında hedeflemesi aynı kullanım olmayabilir. Web sitesi isteniyorsa ana sayfa, ürün sayfası veya ücretli yönlendirme sayfası gibi yerleşimi sorun. Fiziksel ekran, televizyon, açık hava veya basılı materyal talebi varsa dijital sözleşmeye sessizce eklenmesine izin vermeyin.
Kendi oranınızla hesaplama yöntemi
Basit bir yöntem üç girdiyi görünür kılar: baz üretim bedeli, aylık kullanım oranınız ve ay sayısı. Ek kullanım bedeli = baz üretim bedeli × aylık oran × süre. Aylık oranı yüzde olarak giriyorsanız matematikte yüz sayısına bölünür. Toplam teklif, üretim bedelini de içeriyorsa baz bedel ile ek kullanım bedeli toplanır. Bu formül bir piyasa standardı değil, kendi teklif politikanızı tutarlı uygulamak için kullanılan editoryal bir yöntemdir.
Örneği gerçek fiyatla doldurmuyoruz; çünkü kullanıcının bedelini veya piyasayı uydurmak istemiyoruz. Diyelim ki baz bedelinize B, aylık oranınıza R ve ay sayısına A diyorsunuz. Ek hak bedeli B × R × A olur; burada R ondalık biçimdedir. Altı aylık bir talep geldiğinde yalnız A değişir. Marka süreyi uzatırsa yeni dönem, kalan veya yenilenen süre üzerinden aynı politika ile yeniden hesaplanabilir.
Oranı belirlerken kapsam kontrol listenize bakın. Tek mecra ile çoklu mecra, tek ülke ile çoklu bölge, yalnız bitmiş dosya ile ham görüntü, format uyarlaması ile anlamı değiştiren kurgu, münhasır olmayan kullanım ile rakip kategorisinde çalışma yasağı aynı risk değildir. Bunların her biri için otomatik katsayı vermek yerine, hangisinin baz oranınızı değiştirdiğini kendi ticari politikanızda belgeleyin. Böylece iki benzer teklifte neden farklı karar verdiğinizi açıklayabilirsiniz.
Vergi, stopaj, fatura, ajans komisyonu veya ödeme vadesi de kullanım hakkının matematiğinden ayrı mali konulardır. Hesaplayıcı bunları yorumlamaz. Teklifinizde para birimi, vergilerin durumu, ödeme tarihi, gecikme koşulu ve banka masrafı gibi başlıkları yetkin mali destekle netleştirin. Kullanım hakkı bedelini “net elime geçecek tutar” ile karıştırmamak, tahsilat sürprizlerini azaltır.
Oran politikanızı zaman içinde değiştirebilirsiniz. Yeni ekipman, üretim biçimi veya talep yapısı baz bedelinizi etkileyebilir; daha geniş reklama ilişkin risk değerlendirmeniz de değişebilir. Eski sözleşmeyi geriye dönük yeniden fiyatlamayın, fakat yenileme teklifinde güncel politikanızı kullanacağınızı önceden söyleyin. Her projede hangi fiyat listesi tarihinin uygulandığını iç notunuzda tutmak tutarlılık sağlar.
Teklif ve sözleşmede hangi cümleler bulunmalı?
İyi kapsam cümlesi nesneyi, yetkiyi ve sınırı birlikte anlatır. Örneğin: “Onaylı son dikey video, belirtilen marka reklam hesabı üzerinden, yalnız Türkiye hedeflemesiyle, Meta ortaklık reklamında, yazılı başlangıç ve bitiş tarihleri arasında kullanılabilir.” Bu bir hazır hukuk metni değil, açıklık örneğidir. Gerçek sözleşmeyi işinize ve hukuka uygun biçimde uzmanla değerlendirin.
İçeriğin kimliğini dosya adı, gönderi bağlantısı veya ek numarasıyla tanımlayın. “Üreticinin içerikleri” ifadesi geçmiş ve gelecekteki bütün çalışmaları kapsıyormuş gibi okunabilir. Onaylı sürümü belirtmek, eski taslakların veya kullanılmaması kararlaştırılan çekimlerin reklama dönüşmesini önler. Revizyon sonrası hangi dosyanın geçerli olduğu da yazılı onay mesajıyla sabitlenebilir.
İzin verilen işlemleri listeleyin: platform formatına kırpma, sessiz izleme için altyazı, logo yerleşimi, kapak seçimi veya dil uyarlaması. Sonra yasak ya da yeniden onay gerektiren işlemleri yazın: yeni seslendirme, sözleri farklı bağlama taşıma, yapay zekâ ile yüz veya ses değiştirme, başka ürünle birleştirme, politik ya da hassas kategori bağlamı. “Marka dilediği gibi değiştirebilir” cümlesi, onayladığınız mesajın ötesine geçebilir.
Sona erme maddesi yalnız tarih vermemeli; sonrasında ne olacağını da söylemelidir. Aktif reklamların durdurulması, erişim kodlarının kapatılması, yeni kampanya kopyası oluşturulmaması ve arşiv kopyasının hangi amaçla tutulabileceği açıklanabilir. İhlal, ödeme yapılmaması veya yanlış bağlam gibi durumlarda durdurma süreci için bildirim kanalı belirleyin. Süre uzatımı otomatikse, ne zaman ve nasıl vazgeçileceği belirsiz kalmamalıdır.
Onay yöntemini de tanımlayın. E-posta, proje yönetim sistemi veya imzalı ek üzerinden verilen onayın hangisinin geçerli olduğunu taraflar bilmelidir. Mesajlaşma uygulamasındaki dağınık konuşmalar son sürümü karıştırabilir. Dosyaya sürüm numarası koyun; “final” adlı birden çok dosya yerine tarih ve sürüm içeren tek kimlik kullanın. Marka reklamı çoğaltırken bu kimliği kampanya notuna ekleyebilir.
Platform izni, ticari anlaşmanın yerine geçmez
Platformlar reklam kullanımını teknik olarak kolaylaştırır. Ancak bir kod üretmek, marka etiketini kabul etmek veya hesapları bağlamak; ücret, süre, bölge ve düzenleme yetkisi hakkındaki ticari anlaşmayı kendiliğinden kurmaz. Teknik onayı, yazılı kapsam kesinleşmeden vermeyin. Yetki ekranının görüntüsünü ve tarihini saklamak da anlaşmanın kendisi değil, uygulama kaydıdır.
TikTok Spark Ads, markanın üreticinin organik gönderisini üreticinin yetkilendirmesiyle reklamda kullanmasına olanak tanır. Yetki süresi seçilebilir; resmî kaynak, süreyi kampanya ihtiyacına göre özelleştirmenin maliyetleri sınırlamaya yardım edebileceğini söyler. İçerik üreticisi açısından önemli olan, seçilen teknik sürenin sözleşmedeki süreden uzun bırakılmamasıdır. Kampanya uzarsa önce yeni ticari onay, sonra teknik uzatma yapılmalıdır.
YouTube’da marka ortağı erişimi, markanın veya yetkili üçüncü kişilerin organik ve ücretli performans metriklerine erişmesine ve videoyu boost biçiminde kullanmasına imkân verebilir. YouTube ayrıca içerik üreticilerine kullanım haklarını reklamverenle görüşmelerini ve gerekli anlaşmaları bağımsız biçimde almalarını önerir. Bağlantıyı kabul ederken hangi hesabın erişim istediğini ve bu erişimin hangi videoya ait olduğunu kontrol edin.
Meta’nın ortaklık reklamı gibi araçlarında da hesap erişimi ve reklam izni, içerik sözleşmesinin yalnız teknik katmanıdır. Arayüzler ve özellik adları değişebileceğinden teklif şablonunu bir menü adına bağımlı kurmayın. Temel dili koruyun: belirli içerik, belirli reklamveren, belirli mecra, belirli tarih aralığı. Platform yeni araç sunduğunda bu çerçeveyle kapsamı yeniden okuyabilirsiniz.
Yetki verirken isteğin gerçekten anlaşmalı markaya veya ajansa ait olduğunu doğrulayın. Hesap adının benzemesi yeterli olmayabilir; bilinen kurumsal iletişim kişisine ayrı kanaldan teyit sorun. Giriş şifrenizi, doğrulama kodunuzu veya hesabın tam kontrolünü paylaşmanız gerekmez. Platformun içerik bazlı yetkilendirme akışını kullanın, gereğinden geniş hesap rolü vermeyin ve erişimin bitişini kaydedin.
Ham dosya, yeniden kurgu ve yapay zekâ kullanımı
Bitmiş videoyu teslim etmekle çekimde oluşan bütün ham dosyaları vermek aynı değildir. Ham görüntü, markanın yeni kurgular, farklı süreler ve farklı ürün bağlamları üretmesini mümkün kılar. Bu nedenle ham dosyayı ayrı teslim olarak fiyatlandırın; hangi kliplerin verileceğini, ne kadar süre saklanacağını ve bunlardan ne tür türevler oluşturulabileceğini yazın.
Format uyarlaması genellikle görüntüyü farklı oranlara kırpmak, güvenli alanı düzenlemek veya altyazı eklemek gibi teknik işlemleri anlatabilir. Mesaj değişikliği ise cümlelerin yerini değiştirerek yeni anlam kurmak, başka seslendirme eklemek veya ürünü farklı iddiayla eşleştirmektir. İkinci grup için yayın öncesi onay hakkı istemek, adınızın desteklemediğiniz bir mesaja bağlanmasını önlemeye yardım eder.
Yapay zekâ maddesini de açık yazın. Görüntünüzün veya sesinizin sentetik çoğaltılması, dudak eşleme, yeni metin seslendirme, yüz değiştirme ya da eğitim verisi olarak kullanma izni varsayılmamalıdır. Bu işlemler isteniyorsa kapsam, örnek çıktı, süre, bölge, güvenlik ve silme koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. “Düzenleme hakkı”nın sentetik üretimi de kapsadığı yönünde sessiz bir varsayım bırakmayın.
Dosya tesliminde filigransız önizleme, yüksek çözünürlüklü final ve ham kaynaklar için aşamalı süreç kurabilirsiniz. Ödeme ve onay şartları gerçekleşmeden geniş kullanıma elverişli dosyaları teslim etmek ticari risk yaratabilir. Buna karşılık markanın kalite kontrolü için makul önizleme ihtiyacını da gözetin. Süreç, iki tarafın üzerinde anlaştığı teslim takviminde açıklanmalıdır.
Arşiv sorumluluğunu da konuşun. Üreticinin ham dosyaları sonsuza kadar saklayacağı varsayılmamalıdır; marka da kullanım süresi bitince hangi dosyayı yasal veya muhasebesel gerekçeyle tutacağını açıklamalıdır. Saklama, yeniden yayın izni değildir. Dosya silme tarihi ile reklam lisansının bitişi farklıysa her ikisini ayrı yazın ve güvenli aktarım kanalını belirleyin.
Reklam açıklaması ve içerik sorumluluğu
Kullanım ücreti almak, reklamın açıkça belirtilmesi gereğini ortadan kaldırmaz. Ticaret Bakanlığı’nın sosyal medya etkileyicileri kılavuzu; ticari ilişkinin görünür, anlaşılır ve tüketicinin paylaşımla ilk karşılaştığında fark edebileceği biçimde belirtilmesini ister. 2026’da yürürlüğe giren yönetmelik değişiklikleri de menfaat sağlanan sosyal medya tanıtımlarında “reklam” veya “tanıtım” ibaresinin açık kullanılmasına ilişkin güncel çerçeve getirmiştir.
Marka içeriği kendi reklam hesabından yayımlasa bile, kreatifin tüketiciyi yanıltmaması gerekir. Deneyimlemediğiniz ürünü deneyimlemiş gibi anlatmayın; doğrulayamadığınız sonuç, karşılaştırma veya sağlık beyanını metne almayın. Ücretli kullanım süresi uzadığında içerikteki fiyat, stok, özellik ve kampanya koşullarının hâlâ doğru olup olmadığını marka yeniden kontrol etmelidir. Siz de eski mesajın yeni bağlamda kullanılmasına onay vermeden önce inceleme isteyebilirsiniz.
Platformun “ücretli ortaklık” etiketi yararlı olabilir, fakat yerel kuralları otomatik olarak karşıladığı varsayılmamalıdır. Metin, video içi açıklama ve platform etiketinin birlikte nasıl kullanılacağı kampanyaya göre değerlendirilir. Operasyonel görevleri sözleşmede yazın: etiketi kim ekleyecek, kreatifi kim kontrol edecek, değişiklik onayını kim verecek? Sorumluluğu tamamen görünmez bir “ajans”a bırakmayın.
Reklamın performans hedefi de içerikte ispatlanmamış vaat kurma gerekçesi değildir. Tıklama veya dönüşüm baskısı arttığında metni daha kesin sonuç söylüyormuş gibi değiştirmek istenebilir. Onayladığınız senaryo ile reklamda kullanılan son sürümü karşılaştırın. Kendi deneyiminizin sınırını, ürünün kullanım koşullarını ve gerekli açıklamaları koruyun.
Reklam açıklamasını kreatifin sonuna görünmeyecek kadar kısa yerleştirmek veya yalnız metnin devamına saklamak şeffaflık amacını karşılamayabilir. Videonun sesi kapalı izlendiği, metnin kırpıldığı ve farklı ekran oranlarının kullanıldığı durumları önizleyin. Açıklamanın okunabilirliği de yaratıcı onayın parçasıdır; yalnız kelimenin dosyada bulunmasına bakmayın.
Süreyi izleme, yenileme ve kapanış
Hak takibi için karmaşık yazılım gerekmez. Her içerik için dosya veya gönderi kimliği, marka ve ajans, reklam hesabı, mecra, bölge, başlangıç, bitiş, ücret, ödeme durumu, teknik yetkilendirme ve kapanış kanıtı alanlarını tutun. Bu sayfadaki boş CSV, kişisel ve ticari bilgileri kendi güvenli ortamınızda kaydetmeniz için hazırlanmıştır; sayfaya veri göndermez.
Bitiş tarihinden önce iki hatırlatma kurabilirsiniz; kaç gün önce olacağı çalışma düzeninize bağlıdır. İlk hatırlatmada markaya devam niyeti sorulur. İkincisinde yazılı uzatma yoksa kampanyanın kapanacağı teyit edilir. Bunlar zorunlu piyasa süreleri değil, kaçırmayı önleyen iş akışı önerileridir. Marka devam istiyorsa yeni bitiş, kapsam ve ücret onaylanmadan eski yetkiyi açık bırakmayın.
Yenilemede eski teklifi körlemesine kopyalamayın. Mecra, ülke, reklam bütçesi, kreatif sürüm, ürün iddiası veya ajans değişmiş olabilir. İçeriğin artık sizi temsil edip etmediğini de değerlendirin. Yenileme yalnız daha fazla ay satın almak değildir; devam eden ilişkinin güncel koşullarda yeniden onaylanmasıdır.
Kapanışta reklam yöneticisi ekran görüntüsü, marka teyidi veya yetki kodunun sona erdiğini gösteren kayıt tutulabilir. Her platform aynı kanıtı sunmayabilir. Erişimin teknik olarak kaldırılması, markanın indirdiği dosyaları sildiğini tek başına kanıtlamaz; dosya saklama ve arşiv koşulları sözleşmede ayrı ele alınmalıdır. Sonradan izinsiz kullanım fark ederseniz tarih, URL ve ekran görüntüsüyle delili bozmadan kaydedip yetkin hukuki destek alın.
Düzenli hak kontrolünü yalnız sorun çıktığında yapmayın. Aktif kampanyalar listenizi belirli aralıklarla gözden geçirip bitiş tarihi geçen satırları kapatın. Bir reklamı kendi akışınızda görmemeniz onun durduğu anlamına gelmez; hedefleme sizi dışarıda bırakabilir. Marka ile üzerinde anlaşılan raporlama veya kapanış yöntemini kullanın. Kontrol sıklığını aktif kampanya sayınıza göre belirleyin.
Kullanım ücreti görüşmesinde yaygın hatalar
“Tüm dijital mecralar” ifadesini sorgulamamak
Bu ifade sosyal ağlardan web sitesine, e-postadan uygulama içi reklama kadar geniş yorumlanabilir. Marka gerçekte yalnız tek platform istiyorsa kapsamı daraltmak iki taraf için daha anlaşılırdır. Sonradan yeni mecra eklenirse ek onay verilir.
Süreyi teslim tarihinde başlatmak
Reklamın aylar sonra başlayabileceği projede teslim tarihi, fiilî kullanım dönemini yansıtmayabilir. Başlangıcı kampanya takvimine bağlayın ve gecikmeyi yazılı güncelleyin. “Süresiz” sözcüğünü varsayılan kolaylık olarak kabul etmeyin.
Teknik platform iznini sözleşme sanmak
Kod, etiket veya hesap bağlantısı yalnız sistemdeki erişimi açar. Ücret, ödeme, bölge, düzenleme ve sona erme koşullarını belirlemez. Önce kapsam, sonra teknik erişim sırasını koruyun.
Ham görüntüyü küçük ek dosya saymak
Ham klipler yeni reklamlar üretmeye elverişlidir. Teslim edildiğinde marka elindeki yaratıcı seçenekleri büyütür. Hangi kliplerin, hangi amaçla, ne kadar süre kullanılacağını ayrıca konuşun.
Münhasırlığı belirsiz bırakmak
“Rakiple çalışmama” koşulu hangi kategori, ülke ve süreyi kapsıyor? Çok geniş bir tanım, başka gelir fırsatlarını öngörülmeyen biçimde engelleyebilir. Rakip listesi veya ölçülebilir kategori sınırı olmadan bedel değerlendirmesi de sağlıklı olmaz.
Ödeme gelmeden süresiz erişim açmak
Teslim ve ödeme aşamalarını planlayın. Bu, markaya güvenmemek değil, iki tarafın yükümlülüğünü aynı takvimde görünür kılmaktır. Gecikme olursa reklamın durumu ve lisansın başlangıcı hakkında sözleşmedeki süreç işletilir.
Temsili teklif akışı: organik videodan süreli reklama
Bu senaryo gerçek kişi, marka veya fiyat içermez. Bir üretici, ev düzeni konusunda dikey video hazırlamak için marka ile anlaşır. İlk kapsam bir video üretimi, bir revizyon ve üreticinin hesabında organik yayındır. Üretim bedeli sözleşmede ayrıdır. Marka videoyu gördükten sonra ücretli reklamda kullanmak ister. Üretici hemen rakam söylemek yerine kapsam formunu gönderir.
Marka; tek platform, Türkiye hedeflemesi, belirli reklam hesabı, onaylı son video ve üç aylık kullanım istediğini yazar. Yalnız platform oranına uygun kırpma ve altyazı değişikliğine izin verilecek, yeni seslendirme yapılmayacaktır. Ham görüntü teslim edilmeyecek, başka şirketlere alt lisans verilmeyecek, süre uzatımı yeni yazılı onaya bağlı olacaktır. Üç ay burada yalnız yöntemi göstermek için seçilmiş temsili süredir.
Üretici kendi fiyat politikasındaki aylık oranı baz üretim bedeline uygular ve araçta süreyi girer. Çıkan ek kullanım bedelini üretim kaleminden ayrı gösterir. Teklifte para birimi, vergi durumu ve ödeme vadesi ayrıca yazılır. Marka daha uzun süre sorarsa aynı formül yeni süreyle çalıştırılır; fakat kapsamın değişmediği yeniden kontrol edilir. Çoklu ülke veya yeni mecra eklenirse salt ay sayısını değiştirmek yeterli görülmez.
Taraflar anlaşınca platform erişimi açılır ve reklam başlangıç tarihi kayda alınır. Üretici bitiş takvimine hatırlatma koyar. Marka uzatma istemezse reklamın kapandığını teyit eder ve teknik yetkiyi sonlandırır. Uzatma istenirse güncel kreatif, ürün bilgisi ve yeni tarihler incelenir. Bu akış garanti edilen hukuki sonuç değil; eksik soruları erken yakalayan çalışma düzenidir.
Boş CSV şablonu nasıl kullanılır?
Şablondaki her satır tek içerik ve tek hak dönemi içindir. Aynı video farklı platformlarda farklı sürelerle kullanılacaksa ayrı satırlar açmak takibi kolaylaştırır. “İçerik kimliği” alanına kişisel veriler yerine dosya adı, gönderi bağlantısı veya kendi proje kodunuzu yazabilirsiniz. Marka ve ajans bilgilerini yalnız gerçekten ihtiyaç duyduğunuz ölçüde saklayın.
Mecra, reklam hesabı, bölge, başlangıç ve bitiş sütunlarını teklif ile aynı ifadelerle doldurun. İzin verilen düzenlemeler ve yasaklar için kısa not kullanın; uzun sözleşmenin yerini CSV’ye vermeyin. Ücret ve ödeme durumunu takip etmek için para birimini açık yazın. Şablon boş bırakılmıştır; indirildiğinde örnek fiyat, marka veya kişi verisi taşımaz.
Yetkilendirme durumu alanı “bekliyor, aktif, sona erdi” gibi kendi kontrollü listenizle kullanılabilir. Kapanış kanıtı alanına güvenli dosya konumu veya tarih notu eklenebilir. Hassas sözleşme dosyalarını herkesle paylaşılan çevrim içi tabloya yüklemeyin. Erişim yetkilerini ve saklama süresini işinizin gereğine göre yönetin.
Bu kayıt, anlaşmazlığı otomatik çözmez ve resmî defter değildir. Değeri, yaklaşan bitişleri ve kapsam farklılıklarını tek bakışta görmektir. Sözleşme, fatura, platform kaydı ve yazışmalar kendi güvenli arşivlerinde tutulmalıdır. Belirsizlik veya ihlal halinde ilgili alanda çalışan hukuk ve mali uzmanından destek alın.
Araştırma notu ve kaynakların sınırı
Bu rehberde fiyat yüzdesi veya piyasa ortalaması verilmedi; çünkü resmî kaynaklar yaratıcıların kullanım ücretine ilişkin bağlayıcı bir tarife sunmuyor. Sayısal platform süreleri yalnız TikTok’un teknik yetkilendirme seçeneklerini açıklamak için kullanıldı. Makaledeki hesap yöntemi MyFenomen’in uygulama önerisidir; hukuk kuralı veya sektör standardı olarak sunulmaz.
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü — 5846 sayılı Kanun: mali haklar ve yazılı sözleşme çerçevesi.
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Sosyal Medya Etkileyicileri Kılavuzu: ticari reklam açıklamalarının görünürlüğü ve etkileyici yükümlülükleri.
- T.C. Ticaret Bakanlığı — 2026 reklam düzenlemesi duyurusu: 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren güncel değişikliklerin özeti.
- TikTok for Business — Spark Ads: organik gönderi yetkilendirmesi ve özelleştirilebilir yetki süresi.
- TikTok — Spark Ads yetkilendirme rehberi: teknik süre seçeneklerini gösteren platform belgesi.
- YouTube Help — Marka ortağı erişimi: metrik erişimi, boost kullanımı ve hakların ayrıca görüşülmesi.
- YouTube — Branded Content Policies: ücretli tanıtım bildirimi ve içerik sorumlulukları.
- Google Search Central — FAQPage: şema uygunluğu ve görünür içerikle tutarlılık sınırı.
Sık sorulan sorular
Organik paylaşım ücreti ile reklam kullanım ücreti aynı mı?
Hayır. Üretim, hesabınızda organik yayın ve markanın ücretli reklam kullanımı farklı teslimlerdir. Aynı projede birlikte bulunabilirler, fakat teklif ve sözleşmede ayrı satırlar hâlinde gösterilmeleri kapsamı anlaşılır kılar.
Organik gönderinin hesabınızda kalma süresi ile reklam kampanyasının çalışma süresini ayrı yazın. Marka yalnız dosyayı kendi hesabında yayımlayacaksa bunun organik marka kullanımı mı, ücretli medya mı olduğunu sorun. Sonradan öne çıkarma ihtimali varsa yeniden onay koşulu ekleyin.
Kullanım ücreti hangi tarihte başlar?
Tarafların yazılı belirlediği başlangıç geçerlidir; bunun teslim, sabit tarih veya ilk reklam yayını olup olmadığını açıkça yazın. Bu rehber, fiilî reklam başlangıcını kaydetmeyi ve gecikme olursa takvimi yazılı güncellemeyi önerir.
“Üç ay” deyip başlangıcı boş bırakmak farklı yorumlara yol açar. Platform ekranındaki tarih ile sözleşmedeki tarih uyuşmuyorsa kampanya başlamadan düzeltin. Bitişi de gün, ay ve yıl olarak kaydedin.
Süre dolunca reklam otomatik olarak durur mu?
Bunu varsaymayın. Bazı teknik yetkiler süresi sonunda kapanabilir; kampanya, kopyalanmış reklamlar veya indirilmiş dosyalar için ayrıca kontrol gerekir. Markadan kapanış teyidi alın ve sizin tarafınızdaki erişimi sonlandırın.
Sözleşmeye aktif reklamların durdurulması, yeni reklam oluşturulmaması ve uzatmanın yalnız yazılı onayla yapılması koşullarını ekleyebilirsiniz. İzinsiz devam görürseniz URL, tarih ve ekran görüntüsüyle kayıt tutup hukuki destek alın.
Marka gönderiyi yalnız öne çıkaracaksa yine ek ücret gerekir mi?
Öne çıkarma, içeriği ücretli dağıtıma sokar; organik yayından farklı bir kullanım kapsamıdır. Ek ücretin tutarı tarafların pazarlığıdır, ancak bu yetkiyi üretim bedeline kendiliğinden dahil saymak zorunda değilsiniz.
Hangi reklam hesabının kullanacağı, kampanyanın nerede ve ne kadar süre çalışacağı ile markanın hangi verilere erişeceği sorulmalıdır. “Sadece” sözcüğü teknik işlemi küçültse de verilen ticari yetkiyi ortadan kaldırmaz.
Bütçeyi bilmeden kullanım ücreti verebilir miyim?
Verebilirsiniz; fakat medya bütçesi dağıtımın ölçeğini anlamaya yarayan sorulardan biridir. En azından mecra, bölge, süre, reklam hesabı, düzenleme hakkı ve münhasırlık bilinmeden kapsamı sağlıklı değerlendirmek zordur.
Medya bütçesini otomatik bir yüzdeye çevirmek zorunda değilsiniz. Bu sayfanın aracı da bütçe katsayısı kullanmaz. Kendi fiyat politikanızda bütçenin kararınıza etkisi varsa bunu tutarlı ve açıklanabilir biçimde belgeleyin.
Süresiz kullanım hakkı vermeli miyim?
Süresiz ve sınırsız kullanım, geri dönüşü zor geniş bir yetkidir. İçeriğin yıllar sonra hangi ürün, ülke veya bağlamda kullanılabileceğini düşünmeden varsayılan madde olarak kabul etmeyin.
Markanın uzun süreli arşiv veya kampanya ihtiyacı varsa, belirli süre ve yenileme mekanizması çoğu durumda daha izlenebilir bir yapı sağlar. Süresiz hak isteniyorsa kapsamı ve karşılığı için bağımsız hukuki ve ticari değerlendirme alın.
İsim hakkı ile telif hakkı aynı şey mi?
Aynı kavram değildir. İçeriğin özgün yaratıcı unsurlarına ilişkin eser hakları ile adınızın, görüntünüzün, sesinizin veya kullanıcı adınızın ticari sunumda kullanılması farklı hukuki başlıklar doğurabilir.
Tek sözleşmede birlikte düzenlenebilirler, fakat hangi unsur için neye izin verdiğiniz anlaşılmalıdır. Bu yazı somut olayın hukuki niteliğini belirlemez; geniş kullanım talebinde uzman görüşü alın.
Ham görüntüler kullanım ücretine dahil mi?
Kendiliğinden dahil sayılmamalıdır. Ham görüntüler markaya yeni kurgular ve farklı mesajlar üretme olanağı verdiği için ayrı teslim ve ayrı kullanım sınırı olarak değerlendirilmelidir.
Hangi dosyaların verileceğini, sesli veya sessiz klipleri, saklama süresini, türev üretme ve üçüncü kişiye aktarma koşullarını yazın. Kullanılmaması gereken çekimleri teslim paketinden çıkarın.
Marka videoyu kırpabilir veya altyazıyı değiştirebilir mi?
Yalnız üzerinde anlaştığınız düzenleme sınırları içinde. Dikey-yatay oran uyarlaması veya erişilebilir altyazı ile sözlerinizi yeni bağlama taşıyan kurgu aynı şey değildir.
İzin verilen teknik değişiklikleri listeleyin; mesajı, sesi, yüzü ya da ürün iddiasını değiştiren işlemler için yeniden onay isteyin. Yayına girecek son reklam sürümünü görme sürecini baştan kararlaştırın.
Ajansın erişimi markaya verilen izin sayılır mı?
Ajansın operasyon rolü açıkça tanımlanmalıdır. Marka adına reklam yöneten belirli ajansa erişim verilebilir; ancak bu, belirsiz sayıda üçüncü kişinin içeriği başka müşteriler için kullanabileceği anlamına gelmemelidir.
Sözleşmede marka tüzel kişisi, ajans ve reklam hesabını yazın. Alt yüklenici veya alt lisans gerekiyorsa kapsamını belirtin. Ajans değiştiğinde erişim ve sorumlulukların nasıl devredileceğini kararlaştırın.
Birden fazla ülkede kullanım aynı kapsam mıdır?
Hayır. Ülke, dil ve hedef pazar arttıkça içeriğin kullanım bağlamı genişler. “Global” sözcüğünü gerekçe ve sınır olmadan kabul etmek yerine gerçek kampanya bölgelerini listeleyin.
Yeni dilde altyazı veya seslendirme, mesajın anlamını ve mevzuat gerekliliklerini etkileyebilir. Çeviriyi kimin onaylayacağını yazın. Sonradan ülke eklenmesi kapsam değişikliği olarak ele alınmalıdır.
Müzik lisansı reklam kullanımını kapsar mı?
Her zaman değil. Platform kütüphanesindeki bir müziğin organik gönderide kullanılabilmesi, ücretli reklamda, indirilen dosyada veya başka mecrada kullanım izni olduğu anlamına gelmeyebilir.
Ses kaynağının ticari reklam koşullarını kontrol edin. Marka reklam kullanımını planlıyorsa prodüksiyon aşamasında uygun müzik seçmek, sonradan sesi değiştirmekten daha kolaydır. Lisans kaydını proje dosyasında saklayın.
İçerikte başka bir kişi görünüyorsa ne yapmalıyım?
O kişinin reklam kullanımına uygun açık iznini doğrulayın. Sizin marka ile yaptığınız sözleşme, kadrajdaki diğer kişinin görüntüsü veya sesi üzerindeki hakları kendiliğinden çözmez.
Çocuklar, çalışanlar, müşteriler ve tesadüfen görünen kişiler için ayrıca dikkat gerekir. Gerekli izin yoksa kadrajı değiştirin, kişiyi tanınmaz hâle getirin veya reklam sürümünü yeniden çekin; hukuki durumu uzmanla değerlendirin.
Kullanım süresini uzatmak isteyen markaya nasıl yanıt verilir?
Yeni bitiş tarihini, mecraları, bölgeyi, reklam hesabını ve kullanılacak kreatif sürümü sorarak başlayın. Eski kapsam değişmiyorsa kendi yenileme politikanızla yeni dönem bedelini hesaplayabilirsiniz.
Uzatmayı mesajla “tamam” demekle bırakmayın. Ek protokol, güncellenmiş teklif veya tarafların kabul ettiği yazılı teyit kullanın. Teknik yetkiyi ancak yeni kapsam ve ödeme koşulları kesinleşince uzatın.
Reklam etiketi eklemek kimin sorumluluğunda?
Operasyonel görev sözleşmeyle bölüşülebilir; yine de reklamın tüketici tarafından açıkça anlaşılması gereği göz ardı edilmemelidir. İçeriği kim yüklüyor, platform etiketini kim seçiyor ve metni kim onaylıyor belirleyin.
Ticaret Bakanlığı kılavuzu, açıklamanın ilk bakışta fark edilebilir ve okunabilir olmasını ister. Platformun otomatik etiketi her koşulu tek başına çözmeyebilir. Kampanyanın son görünümünü yayın öncesi kontrol edin.
Hesaplayıcının sonucu piyasa fiyatı mı?
Hayır. Araç yalnız sizin yazdığınız baz üretim bedeli, aylık oran ve süreyi matematiksel olarak uygular. Ortalama ücret, hukuki değer, kampanya başarısı veya gelir garantisi üretmez.
Sonucu teklif taslağı olarak kullanmadan önce mecra, ülke, münhasırlık, düzenleme, ham dosya ve ödeme koşullarını kontrol edin. Oran size aittir; dışarıdan doğrulanmış evrensel bir oran olarak sunulmamalıdır.
Bugün atılacak ilk adım
Son marka teklifinizi açın ve üretim bedeli ile reklam kullanım hakkının ayrı yazılıp yazılmadığına bakın. İçerik, reklamveren hesabı, mecra, bölge, başlangıç, bitiş, düzenleme yetkisi ve yenileme alanlarından boş olanları listeleyin. Henüz fiyat vermediyseniz bu soruları tek bir kapsam mesajında markaya gönderin.
Sonra kendi fiyat politikanızı yazın: baz üretim bedeliniz nasıl oluşuyor, aylık kullanım oranınızı hangi kapsam varsayımıyla belirliyorsunuz, hangi değişiklikler yeniden değerlendirme gerektiriyor? Bu politika kamuya açık olmak zorunda değildir. Amacı, her yeni talepte aceleyle farklı mantık kurmak yerine hakları tutarlı biçimde ayırmaktır.
İçeriğinizin reklamda daha geniş kitleye ulaşması değerli bir fırsat olabilir. Fırsatı sağlıklı yapan şey yalnız daha yüksek bir rakam değil; iznin ne zaman başladığını, nerede geçerli olduğunu, markanın neyi değiştirebildiğini ve ne zaman sona erdiğini iki tarafın da aynı şekilde anlayabilmesidir.